Artikelen bij COM(2015)299 - Verslag over de uitvoering van het EU-kader voor de nationale strategieën voor integratie van de Roma 2015 - Hoofdinhoud
Dit is een beperkte versie
U kijkt naar een beperkte versie van dit dossier in de EU Monitor.
dossier | COM(2015)299 - Verslag over de uitvoering van het EU-kader voor de nationale strategieën voor integratie van de Roma 2015. |
---|---|
document | COM(2015)299 ![]() ![]() |
datum | 17 juni 2015 |
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S
Verslag over de uitvoering van het EU-kader voor de nationale strategieën voor integratie van de Roma 2015
Voortgang en hinderpalen/belemmeringen
1. Inleiding: Samenwerking — Steun van de Commissie aan de lidstaten
Veel Roma worden nog altijd uitgesloten. Dat is in strijd met de fundamentele waarden van de EU. Zigeunerhaat en wantrouwen tegenover de Roma bestaan van oudsher, en het is pas sinds een jaar of tien dat de EU hieraan iets probeert te doen. In het EU-kader voor de nationale strategieën voor integratie van de Roma tot 20201 wordt de strijd tegen de discriminatie van de Roma sterk gekoppeld aan hun maatschappelijke en economische integratie. Overeenkomstig het EU-kader hebben de lidstaten nationale integratiestrategieën2 vastgesteld die zijn aangepast aan het aantal Roma en hun situatie. In zijn aanbeveling over doeltreffende maatregelen voor integratie van de Roma uit 2013 geeft de Raad specifieke richtsnoeren voor de versterking en uitvoering van integratiemaatregelen3.
Hoewel eerst en vooral de lidstaten verantwoordelijk zijn voor integratie van de Roma, heeft de Europese Commissie binnen het EU-kader, het Europees semester en de Europa 2020-strategie haar beleidsondersteuning opgevoerd en EU-financiering gekoppeld aan beleidsprioriteiten. De Commissie bevordert wederzijds leren en samenwerken via het netwerk van nationale Roma-contactpunten. Bij het overleg tussen de Commissie en de lidstaten worden alle relevante autoriteiten en maatschappelijke organisaties betrokken4. Op de Europese top over de Roma in 2014 gaven alle betrokkenen een overzicht van wat er sinds de start van het EU-kader is gebeurd en werd de aandacht verlegd naar de uitvoering op lokaal niveau.
De Commissie heeft onderzocht hoever de lidstaten zijn gevorderd met de versterking van de structurele voorwaarden om hun strategieën doeltreffend te kunnen uitvoeren5; daarbij gaat het om samenwerkings- en monitoringmechanismen en de strijd tegen discriminatie. Zij heeft voor het eerst ook onderzocht hoe de lidstaten de nieuwe Europese financieringsmogelijkheden voor de periode 2014-2020 willen gebruiken. Dit verslag is gebaseerd op bijdragen van de lidstaten6 (alleen België diende niets in) en het maatschappelijk middenveld7 en op verslagen van deskundigen van het Bureau voor de grondrechten (FRA). Het verslag bevat een algemene beoordeling van de stand van zaken wat betreft de structurele voorwaarden en een overzicht van de activiteiten terzake van de lidstaten.
2. Voortgang in de lidstaten — Oordeel van de Commissie
Het EU-kader creëerde nieuwe verwachtingen, zowel voor de lidstaten, die het kader moeten uitvoeren, als voor de Europese Commissie, die de uitvoering moet controleren en coördineren. Het kader blikt tien jaar vooruit. Veel betrokkenen hoopten echter dat de levensomstandigheden van de Roma op korte termijn aanzienlijk zouden verbeteren, maar door de crisis werd de situatie veeleer slechter, vooral in de landen waar de meeste Roma leven. Maatschappelijke en economische integratie is een werk van lange adem, maar de nodige structuren voor duurzame en tastbare verandering zijn nu opgezet. Dat is een eerste stap in de goede richting.
2.1. Leidraden/Richtsnoeren van het Europees semester voor de financiering van de integratie van de Roma
De Commissie leidt en controleert de integratieactiviteiten van de lidstaten in het kader van het Europees semester om ervoor te zorgen dat de integratiestrategieën voor de Roma in overeenstemming zijn met het algemeen beleid. De landspecifieke aanbevelingen voor de integratie van de Roma die de Raad in 2012, 2013 en 2014 heeft vastgesteld (met betrekking tot inclusief onderwijs, armoedebestrijding arbeidsmarktactiveringsmaatregelen en de uitvoering van de nationale integratiestrategieën) dienden als basis voor het vaststellen van de financieringsprioriteiten bij de onderhandelingen over het gebruik van EU-middelen tussen de Commissie en de lidstaten8. In 2015 gaf de Commissie landspecifieke aanbevelingen voor hoogwaardig onderwijs voor Roma-kinderen aan de vijf landen met de meeste Roma en de acuutste problemen: BG, CZ, HU, RO en SK9.
De Commissie moedigde de lidstaten aan om Europees geld/EU-middelen te gebruiken voor specifieke maatregelen en om integratie van de Roma op te nemen in andere relevante beleidsgebieden, zoals onderwijs, werkgelegenheid en sociale inclusie. Een inclusieve hervorming van het algemeen beleid is van groot belang omdat de prioriteiten van de landspecifieke aanbevelingen, zoals inclusief onderwijs, niet gerealiseerd kunnen worden met specifieke maatregelen alleen.
Via het Europees Sociaal Fonds (ESF) werd meer dan tachtig miljard euro (huidige prijzen) toegewezen om te investeren in menselijk kapitaal op het vlak van werkgelegenheid, onderwijs en sociale inclusie, waaronder toegang tot gezondheidszorg en gezondheidsbevordering. Zo kwam er een eind aan het gestaag dalende aandeel van het ESF in de financiering van het cohesiebeleid de voorbije 25 jaar10. De lidstaten hebben gemiddeld 25 % van het totale ESF-budget (20 miljard euro) besteed aan sociale inclusie. Dat is ruim boven de verplichte 20 %. Investeren in de integratie van gemarginaliseerde gemeenschappen zoals de Roma is nu een specifieke prioriteit, zodat met uitdrukkelijke maar niet-exclusieve gerichtheid kan worden geïnvesteerd11 en de resultaten beter kunnen worden opgevolgd/gecontroleerd.
Bovendien/Daarnaast hebben de lidstaten op basis van partnerschapsovereenkomsten besloten om ongeveer 20 miljard euro van de toewijzingen van/uit het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) te gebruiken voor inclusieve groei, waarvan 10,8 miljard euro voor de bevordering van sociale inclusie en de bestrijding van armoede. Zo kunnen een aantal investeringsprioriteiten worden gebruikt om de integratie van de Roma te financieren, zoals investeringen in maatschappelijke infrastructuur en gezondheids- en onderwijsinfrastructuur en om het fysieke, economische en maatschappelijke herstel van achtergestelde gemeenschappen te steunen.
Wat het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) betreft, is een van de zes prioriteiten gericht op de sociaaleconomische ontwikkeling van de plattelandseconomie en -bevolking. Dat draagt bij tot de sociale inclusie op het platteland, waar veel Roma wonen. De plaatselijke ontwikkelingsstrategieën in het kader van Leader zijn een doeltreffend integratie-instrument gebleken (BG, CZ, HU, RO en SK)12. Hoewel er nog altijd wordt onderhandeld, staat al vast dat in de programma's van de meest betrokken lidstaten (BG, CZ, HU, RO en SK) maatregelen zijn opgenomen voor de integratie van gemarginaliseerde groepen, waaronder de Roma. Er worden geen Elfpo-middelen toegekend op basis van etniciteit; gekwantificeerde gegevens ontbreken daarom.
Overeenkomstig de aanbevelingen van het Europees semester hebben de vijf lidstaten met een landspecifieke aanbeveling voor de Roma (BG, CZ, HU, RO en SK) in hun partnerschapsovereenkomst uiteengezet hoe zij elk fonds zullen gebruiken voor de integratie van de Roma. Net als enkele andere landen (BE, EL, ES, FR en IT) hebben zij gekozen voor de nieuwe ESF-investeringsprioriteit voor de sociaaleconomische integratie van gemarginaliseerde groepen. Zo kan worden gecontroleerd en verzekerd dat het geld bij de Roma terechtkomt.
Lidstaten die hiervoor EU-middelen gebruiken13, moeten aan nieuwe voorwaarden14 voldoen zodat de investeringen hun doel niet missen. Het gaat onder meer om:
- een doeltreffend beleidskader met realistische doelstellingen voor een betere toegang tot onderwijs, werk, gezondheidszorg en huisvesting voor de Roma;
- passende aandacht voor achtergestelde microregio's, gesegregeerde buurten of de armste gemeenschappen;
- een streng toezicht op het resultaat van gerichte en algemene maatregelen voor de Roma;
- de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld en regionale en lokale overheden;
- steun aan belanghebbenden voor capaciteitsopbouw.
De lidstaten die niet aan deze criteria voldoen, moeten uiterlijk 2016 een actieplan indienen.
De lidstaten hebben voor een aantal sleutelinstrumenten van de nieuwe structuur- en investeringsfondsen gekozen om de doeltreffendheid van de EU-fondsen voor integratie van de Roma te verhogen:
- een territoriale en geïntegreerde aanpak van de specifieke noden van de armste gebieden en de groepen die het grootste risico op maatschappelijke uitsluiting lopen (wat gemakkelijker is als meerdere fondsen worden gebruikt)15;
- steun voor het fysiek, economisch en maatschappelijk herstel van achtergestelde gemeenschappen in de stad en op het platteland, ter versterking van de geïntegreerde huisvestingsmaatregelen;
- resultaatgerichte indicatoren;
- een partnerschapsbeginsel voor samenwerking met het maatschappelijk middenveld, de plaatselijke autoriteiten en sociale partners bij de planning, uitvoering en controle van door de EU gefinancierde maatregelen;
- thematische concentratie zodat de investeringen worden toegespitst op een beperkt aantal prioriteiten;
- versterkte capaciteitsopbouw van het maatschappelijk middenveld;
- gebruik van globale subsidies om de fondsen effectiever ter beschikking te stellen16;
- vereenvoudigde kostenopties om de administratieve last te verlichten en de toegang tot subsidies voor kleine (lokale) projecten te vergemakkelijken.
Sommige lidstaten hebben de problemen per gebied in kaart gebracht, met uitdrukkelijke maar niet-exclusieve gerichtheid op de Roma/waarbij zij zich uitdrukkelijk, maar niet exclusief op Roma richten (bv. CZ, EL, FR, HU, HR, IT, RO, SK en SE)17. Deze geïntegreerde aanpak zou systematisch afzonderlijke projecten moeten vervangen.
Voorbeelden van de geplande financieringsaanpak voor 2014-2020
Bulgarije: Het partnerschapsbeginsel is uiterst doeltreffend gebleken om het maatschappelijk middenveld van de Roma te betrekken bij de planning van de operationele integratieprogramma's. De nationale overheden hebben vele voorstellen overgenomen. Tijdens de uitvoering zal het maatschappelijk middenveld van de Roma deel blijven uitmaken van de comités van toezicht. Positieve elementen zijn onder meer: gecombineerde algemene en gerichte aanpak; duidelijke doelstellingen; steun voor brede plaatselijke acties, waaronder het aanpakken/tegengaan van negatieve stereotypen. Problemen zijn onder meer: behoefte aan betere coördinatie op nationaal niveau en meer capaciteit voor gemeenten; beperkte ambitie van de projecten en begrotingstoewijzing voor de gerichte investeringsprioriteit.
Slowakije De Roma vallen onder een operationeel meerfondsenprogramma voor de ontwikkeling van menselijk kapitaal, waarbij zowel in mensen (ESF) als infrastructuur (EFRO) wordt geïnvesteerd. Er is 450 miljoen euro gereserveerd voor 150 gemeenten waar de meest achtergestelde en gemarginaliseerde Roma-gemeenschappen wonen. Communicatie, onderwijs en opvang van jonge kinderen, financiële kennis en gezondheidsbewustmaking, sociale huisvesting, voorschoolse faciliteiten, gemeenschapscentra en maatschappelijke ondernemingen maken deel uit van de brede aanpak. De nationale autoriteiten voeren het programma uit op grotere schaal en langere termijn. Ngo's en gemeenten zorgen voor kleinere projecten. De integratie van de Roma wordt ook geïntegreerd in andere investeringsprioriteiten (bv. inclusief onderwijs, werkgelegenheid voor jongeren en antidiscriminatie). Door het EFRO en het ESF samen te brengen onder één operationeel programma en dat programma te laten beheren door één intermediaire instantie (ministerie van binnenlandse zaken), zijn er sterkere synergieën, verloopt de coördinatie doeltreffender en worden enkele tekortkomingen uit de periode 2007-2013 verholpen.
Spanje: Hier worden specifieke en algemene maatregelen opgenomen in zowel regionale als nationale operationele programma's. Het nationaal operationeel programma voor sociale inclusie en sociale economie omvat specifieke investeringsprioriteiten en maatregelen op het gebied van werkgelegenheid, onderwijs, huisvesting, gezondheid en sociale inclusie. Er zijn verschillende maatregelen gepland, van gepersonaliseerde integratie op de arbeidsmarkt tot de aanpak van voortijdig schoolverlaten, het aanbieden van beroepsopleidingen en de ontwikkeling van geïntegreerde acties. In sommige regio's worden de specifieke investeringsprioriteiten voor de Roma in het kader van het ESF gecombineerd met de investeringsprioriteit voor fysiek, economisch en maatschappelijk herstel van achtergestelde gemeenschappen in de stad en op het platteland in het kader van het EFRO, zodat huisvesting, werkgelegenheid, onderwijs en gezondheid geïntegreerd kunnen worden aangepakt.
De volgende stap is ervoor te zorgen dat de geplande maatregelen effectief worden uitgevoerd. Er moet, ook op plaatselijk niveau, voldoende administratieve capaciteit zijn om de beschikbare fondsen te verwerken. In het kader van het ROMACT- en ROMED-programma (gezamenlijke initiatieven van de Commissie en de Raad van Europa) worden modellen ontwikkeld voor administratieve capaciteitsopbouw van plaatselijke overheden en Roma-gemeenschappen.
In deze fase van de onderhandelingen zijn al verbeteringen ten opzichte van de periode 2007-2013 merkbaar:
- Er wordt meer gekozen voor een geïntegreerde en meerfondsenaanpak die uitdrukkelijk maar niet exclusief op de Roma is gericht18.
- Er zijn meer inspanningen geleverd om het gebrek aan administratieve capaciteit aan te pakken, hoewel instrumenten als globale subsidies en technische assistentie nog altijd niet optimaal worden gebruikt.
- Versnipperde acties (op korte termijn, met een beperkte invloed) worden vervangen door acties op langere termijn die eerder een werkelijk maatschappelijk effect kunnen hebben.
- De EU-fondsen worden beter afgestemd op de beleidsprioriteiten (zoals vermeld in het Europa 2020-kader), hoewel het vooral om activiteiten op sociaal vlak gaat en niet genoeg om werkgelegenheid en onderwijs19.
Conclusie:
Voor integratie van de Roma zijn genoeg Europese middelen beschikbaar. Het probleem blijft het doeltreffende gebruik van de fondsen voor onderwijs, werkgelegenheid, gezondheid en huisvesting. Fondsen voor integratie van de Roma moeten op een geïntegreerde manier worden gebruikt. Zachte en harde maatregelen20 moeten op een consistente manier worden toegepast. Door de EU gesubsidieerde maatregelen voor beter onderwijs aan Roma-kinderen moeten samengaan met een inclusieve hervorming van het onderwijssysteem. Segregatie in het onderwijs en de huisvesting is een groot probleem. De Commissie zal daarom nieuwe methodologische richtsnoeren opstellen voor de bijdrage van EU-fondsen aan desegregatie. Zij zal er ook nauwlettend op toezien dat aan de voorwaarden wordt voldaan en zij zal de lidstaten met de meeste Roma/met de grootste problemen ondersteunen. De nationale Roma-contactpunten worden daarbij betrokken, zodat de EU-fondsen voor integratie van de Roma beter worden gebruikt en gecontroleerd bij de uitvoering van de operationele programma's voor de periode 2014-2020.
2.2. Samenwerking en coördinatie: de rol van nationale Roma-contactpunten, plaatselijke autoriteiten en het maatschappelijk middenveld
Volgens het EU-kader moeten de lidstaten hun nationale strategie voor integratie van de Roma opstellen, uitvoeren en controleren in nauwe samenwerking met het maatschappelijk middenveld en de nationale autoriteiten, en een nationaal Roma-contactpunt aanwijzen om de uitvoering te coördineren en controleren. In de aanbeveling van de Raad werd herhaald dat de nationale Roma-contactpunten voldoende mandaten en middelen moeten krijgen om deze coördinerende rol te vervullen.
CZ, EE, ES, HU, LT, PL, RO en SK hebben hun nationale strategie of actieplan herzien of zijn daarmee bezig, of hebben nieuwe, bredere integratiestrategieën opgesteld om de vastgestelde lacunes op te vullen en te voldoen aan de eisen van de financiële programmeringsperiode 2014-2020. Sommige lidstaten hebben het maatschappelijk middenveld en de nationale autoriteiten betrokken bij en geraadpleegd over hun nieuwe strategie of actieplan, maar dat kon grondiger.
Volgens de Commissie zijn de plaatselijke autoriteiten op zeer uiteenlopende wijze bij de uitvoering betrokken21. Steeds meer wordt erkend dat de plaatselijke actoren over sleutelcompetenties beschikken om huisvestings- en onderwijsproblemen aan te pakken. Hun grotere betrokkenheid blijkt uit de omzetting van nationale strategieën in lokale actieplannen. Hoewel BG, CZ, EL, ES, HU, IE, IT, PL, RO, SE, SI en SK dergelijke actieplannen hebben opgesteld of herzien, moeten zij nog altijd voor het nodige geld en de nodige capaciteit zorgen voor de uitvoering en controle ervan. Dat was ook het geval voor het Spaanse ontwikkelingsplan voor de Roma (brede sociale integratieprojecten voor Roma die mee werden gefinancierd door de overheid, de autonome regio's en de plaatselijke autoriteiten). Een dergelijke aanpak draagt ertoe bij dat het nationaal, regionaal en plaatselijk beleid op elkaar worden afgestemd. AT, EE, FI, FR, DE, HR, LV, LT, NL, PT, SE en UK hebben geen lokale actieplannen maar zetten coördinatiestructuren op die dienen als consultatiefora voor uitvoering en controle. LU heeft geen specifieke coördinatiestructuur voor de Roma, maar wel voor de integratie van grotere of gedeeltelijk samenvallende groepen. In Roemenië zijn de horizontale (tussen ministeries) en verticale (met regionale en lokale niveaus) coördinatiestructuren het zwakst en worden de Roma het minst bij een en ander betrokken, hoewel er gesprekken worden gevoerd over de herziening van de strategie.
Wat de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld betreft, heeft de Commissie op ten minste één gebied vooruitgang vastgesteld: er zijn duidelijk meer maatschappelijke Roma-organisaties op de hoogte van de nationale strategieën en lokale actieplannen. Zij hebben grote inspanningen geleverd om hun betrokkenheid bij de uitvoering en controle te vergroten. Hoewel de capaciteit van het maatschappelijk middenveld hier en daar wordt opgebouwd (bv. in ES, HR en PT), is de betrokkenheid van Roma-organisaties nog altijd problematisch. In de meeste lidstaten is van legitieme vertegenwoordiging van de Roma en ruime en transparante betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld geen sprake. Sommige Roma-organisaties zijn pas tot het maatschappelijk middenveld toegetreden en worden als onervaren en verdeeld beschouwd. Hun capaciteit moet dringend worden versterkt en ze moeten op een transparante manier worden betrokken bij de plaatselijke uitvoering en controle van de plannen.
Voorbeelden van samenwerking en coördinatie met de lokale autoriteiten en het maatschappelijk middenveld
Oostenrijk: De betrokkenheid van de lokale autoriteiten en het maatschappelijk middenveld is verzekerd via een meerlagige gestructureerde dialoog. In het Roma-dialoogplatform van het nationaal Roma-contactpunt zetelen vertegenwoordigers van de nationale, regionale en lokale autoriteiten, het maatschappelijk middenveld en de academische wereld. Tijdens iedere vergadering van de mensenrechtencoördinatoren van de provinciale overheid en de ministeries worden ervaringen met integratiemaatregelen voor Roma uitgewisseld. De technische integratiecommissie van Oostenrijkse steden en gemeenten werkt voor de integratie van de Roma samen met het nationaal Roma-contactpunt en de Oostenrijkse vereniging van steden en gemeenten.
Duitsland: Een aantal deelstaten ondersteunt de lokale autoriteiten en de Roma- en Sinti-gemeenschappen. Baden-Württemberg ondertekende in november 2013 een overeenkomst met de nationale vereniging van Duitse Sinti en Roma waarbij een raad voor Sinti- en Roma-zaken werd opgericht met relevante belanghebbenden. De deelstaat geeft jaarlijks 500 000 euro steun. Voorbeelden uit andere deelstaten zijn de integratiestrategie voor buitenlandse Roma in Berlijn, een pakket steunmaatregelen voor gemeenten in Noordrijn-Westfalen en integratiemaatregelen in München. Onlangs werd een adiviescomité voor Duitse Sinti en Roma opgericht om de dialoog met vertegenwoordigers van de deelstaten, de ministeries van de deelstaten en de verenigingen van Sinti en Roma te verzorgen op nationaal regeringsniveau.
Een belangrijke succesfactor is een doeltreffend coördinatiemechanisme voor uitvoering en monitoring. Alle lidstaten hebben een nationaal Roma-contactpunt opgericht om die coördinerende rol op zich te nemen en hebben voor mandaten, competenties en menselijke en financiële middelen gezorgd. Een aantal nationale Roma-contactpunten is betrokken bij de planning van de besteding van EU-middelen voor integratie van de Roma in de periode 2014-2020 (bv. in BG, HU, SK, ES en RO)22, hoewel operationele coördinatie bij het opstellen van uitnodigingen voor het indienen van voorstellen en de uitvoering nog moet worden verzekerd. De nationale Roma-contactpunten hebben werk gemaakt van formele coördinatiestructuren waarbij ten minste enkele relevante belanghebbenden betrokken zijn (zoals een werkgroep van regionale en lokale autoriteiten in ES, de consultatiegroep voor de integratie van Roma-gemeenschappen in PT, het nationaal zigeunerpartnerschap in IE en de werkgroep van gemeenten die door DIHAL is opgericht in FR). De meeste andere lidstaten hebben vergelijkbare structuren, maar daar zijn het lokale niveau en het maatschappelijk middenveld niet op ruime schaal betrokken en ontbreekt het vaak aan transparantie en regelmaat.
Conclusie:
De nationale Roma-contactpunten zijn beter in de overheidsstructuren geïntegreerd en meer betrokken bij de planning van de besteding van EU-middelen. Nochtans zijn er meer geld, personeel en een sterker coördinatiemandaat nodig om hun doeltreffendheid te verhogen. De bestaande coördinatiestructuren moeten worden omgezet in doeltreffende nationale samenwerkingsmechanismen. Dergelijke samenwerkingsmechanismen zijn nodig om een ruime en transparante betrokkenheid van alle relevante belanghebbenden, een systematische uitwisseling van ervaringen/goede praktijken en steun voor lokale uitvoering en controle te verzekeren. De Commissie zal de oprichting van nationale platforms voor integratie van de Roma financieel steunen en de samenwerking binnen het netwerk van nationale Roma-contactpunten blijven steunen. Zij zal met het maatschappelijk middenveld samenwerken rond de belangrijkste thema's van het EU-kader en verder bouwen op het werk van het Europees Platform voor integratie van de Roma als sleutelinstrument in de Europese beleidscyclus. Zij zal daartoe het platform koppelen aan de nationale Roma-platforms. Het platform wordt een forum waar thematische gesprekken over de verslagen van de lidstaten en het maatschappelijk middenveld worden gevoerd en waar input wordt gegeven voor de jaarlijkse beoordeling van de uitvoering van de nationale integratiestrategieën voor de Roma.
2.3. Hardere strijd tegen discriminatie
Ondanks de inspanningen van de Commissie om discriminatie, racisme en vreemdelingenhaat tegen te gaan, nemen de zigeunerhaat en het aantal extreemrechtse betogingen, haatuitingen en haatmisdrijven in veel lidstaten toe, vooral in de landen met de grootste Roma-gemeenschappen en die sterk door de crisis zijn getroffen. Het gebeurt niet vaak dat politici en de overheid die zaken publiek veroordelen/Vaak hebben politici en de overheid nagelaten die zaken publiek te veroordelen23. In andere lidstaten zijn er verhitte debatten over vrij verkeer en sociale rechten, waarin het negatieve beeld van de Roma wordt versterkt. Bijgevolg heeft in een aantal landen de meerderheid geen positieve kijk op de Roma (IT: 85 %, FR: 66 %, EL: 53 %, UK: 50 %)24. Gerichte steun aan de Roma heeft in sommige gevallen het wantrouwen tussen de Roma en de rest van de samenleving nog vergroot. Er wordt dus niet genoeg gedaan om de wederzijdse voordelen van integratie aan te tonen25.
Vooroordelen, discriminatie, haatuitingen en haatmisdrijven moeten doeltreffend worden bestreden met gerichte acties, politieke daadkracht en juridische instrumenten. De Commissie is vastbesloten haar rol als hoedster van de Verdragen te vervullen. Zij garandeert dat de Europese antidiscriminatiewetgeving naar behoren wordt omgezet en gehandhaafd, als noodzakelijk uitgangspunt voor de strijd tegen discriminatie. In januari 2014 stelde de Commissie haar beoordeling van de toepassing van de Europese antidiscriminatierichtlijnen26 vast en concludeerde dat specifieke Roma-problemen vaak te wijten zijn aan de manier waarop de wetgeving op regionaal of lokaal niveau wordt toegepast. Bovendien gaan deze toepassingsproblemen soms samen met problematische wetgeving.
De Commissie voert daarom haar inspanningen op voor een correcte uitvoering en toepassing van de antidiscriminatiewetgeving ten opzichte van de Roma in de lidstaten, ook op lokaal niveau. Zij beoordeelt proactief elk gesignaleerd probleem dat een inbreuk op de richtlijn zou kunnen inhouden. Zo worden een aantal onderzoeken uitgevoerd naar discriminatie van de Roma op het vlak van onderwijs27 en huisvesting.
Discriminatie begint van jongs af aan. In het onderwijs komt segregatie van Roma-kinderen nog altijd voor: veel gemarginaliseerde Roma-kinderen zitten in gesegregeerde scholen of klassen (SK: 58 %, HU: 45 %, EL: 35 %, CZ: 33 %, BG: 29 %, RO: 26 %)28. In CZ en SK gaat meer dan 20 % van de Roma-kinderen tot 15 jaar naar speciale scholen en klassen voor verstandelijk gehandicapten. Zonder een inclusieve hervorming van het schoolbeleid kunnen gerichte maatregelen de maatschappelijke houding tegenover Roma dus niet veranderen. De strijd voor gelijke kansen voor de Roma begint bij gelijke toegang tot hoogwaardig inclusief onderwijs voor Roma-kinderen en de aanpak van problemen aan zowel de vraag- als aanbodzijde zoals ouders die het belang van onderwijs niet inzien en leraren die niet zijn opgeleid om met diversiteit in de klas om te gaan. In de Verklaring van Parijs29 wordt opgeroepen om marginalisering, onverdraagzaamheid, racisme en radicalisering in het onderwijs te voorkomen en aan te pakken en te verzekeren dat iedereen gelijke kansen heeft, onder meer door inclusief onderwijs voor alle kinderen.
Ook de wijdverbreide discriminatie van Roma op latere leeftijd moet worden aangepakt. De meerderheid van de gemarginaliseerde Roma (54 %) voelt zich gediscrimineerd bij sollicitaties (CZ: 74 %, EL, IT, FR, PL: 64-68 %)30. Als de Roma worden gediscrimineerd op het gebied van onderwijs, huisvesting en werkgelegenheid, kunnen zij niet volwaardig deelnemen aan de maatschappij. Antidiscriminatiemaatregelen voor werkgevers, leraren, de media, politie, socialedienstverleners, overige ambtenaren, vakbonden en de maatschappij in haar geheel zijn dus van primair belang. Enkele landen hebben dergelijke maatregelen genomen. Hun aanpak kan als voorbeeld dienen voor andere lidstaten31.
Voorbeelden van discriminatiebestrijding
Kroatië: Kroatië zette een systeem voor het verzamelen van gegevens over discriminatie en gelijkheid op als onderdeel van het interinstitutioneel samenwerkingsmodel voor de strijd tegen haatmisdrijven. Uit de cijfers blijkt dat de politie goede resultaten boekt als het om het identificeren van daders van haatmisdrijven tegen Roma gaat. De meeste misdrijven worden opgelost in het jaar waarin ze worden gemeld. Sinds de wet op gratis juridische bijstand in werking is getreden (1.1.2014), is het gemakkelijker om primaire juridische bijstand te verlenen.
Ierland: In september 2014 gaf het Irish Immigrant Support Centre een antiracismeopleiding aan 20 politieagenten in Cork. Het ging om een proefproject. De opleiding was toegespitst op bewustmaking en stimuleerde het debat over het effect van racisme op migranten en etnische minderheden en het voorkomen van discriminerende etnische profilering. Roma, moslims en migranten uit Afrika namen aan het debat deel en deelden hun ervaringen. Aan de hand van de opgedane ervaring zal een nationaal opleidingspakket worden opgesteld.
Italië, Portugal, Spanje, Roemenië: In 2013-2014 liep het grensoverschrijdend project NET-KARD. Dat werd gefinancierd door het EU-programma voor fundamentele rechten en burgerschap en gecoördineerd door de Foundación Secretariado Gitano. Het project had tot doel discriminatie van de Roma voorkomen en de hulp aan slachtoffers verbeteren door de samenwerking tussen de belangrijkste partijen te bevorderen en de bestaande methodologische ervaring te verbeteren en te delen. Het belangrijkste resultaat is een reeks praktische richtsnoeren voor de strijd tegen Roma-discriminatie voor advocaten en juristen, politiediensten, Roma-verenigingen en journalisten.
Het kaderbesluit van de Raad32 betreffende de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat is een juridisch instrument voor de bestrijding van haatuitingen en haatmisdrijven, ook tegen Roma, dat de lidstaten verplicht dergelijke misdrijven te bestraffen. In januari 2014 concludeerde de Commissie in een verslag over de uitvoering van het kaderbesluit dat niet alle lidstaten de bepalingen volledig en/of correct hadden omgezet en dat er een aantal hiaten bestond wat betreft de racistische en xenofobische motieven voor misdrijven33. De Commissie was dan ook van mening dat de volledige en correcte omzetting van het kaderbesluit een eerste stap was naar een doeltreffende en consequente strijd tegen racisme en vreemdelingenhaat in de hele EU34.
Hoewel de succesvolle integratie van de Roma afhangt van bewustmakings- en antidiscriminatiemaatregelen, is daarvoor in de meeste nationale integratiestrategieën niet genoeg aandacht. Bewustmakingsacties en antidiscriminatiemaatregelen voor het brede publiek (SI, LV, LT), werkgevers (IT, FI, PL), ambtenaren (HR, IE, IT) en de media (PT), en mobilisering van plaatselijke antidiscriminatiebureaus die de Roma op hun rechten wijzen en slachtoffers van discriminatie steunen (BG, NL), moeten worden opgeschaald. Het witboek over misbruik van en geweld tegen Roma en het lesmateriaal van de commissie tegen zigeunerhaat (SE) zijn opmerkelijke initiatieven in dit verband. De bestrijding van zigeunerhaat als specifieke vorm van racisme tegen Roma is ook nauw verbonden met het verwerken van de Roma-holocaust, een van de zwartste bladzijden uit de Europese geschiedenis.
Conclusie:
Politieke wil, een langetermijnvisie, vastberaden optreden en voldoende financiering zijn nodig om discriminatie en segregatie te bestrijden. Het reguliere overheidsbeleid inzake onderwijs, werkgelegenheid, gezondheidszorg en huisvesting moet inclusiever worden. Antidiscriminatie- en desegregatiemaatregelen kunnen worden gefinancierd uit de Europese structuur- en investeringsfondsen. De Commissie blijft de rol benadrukken van nationale centra voor gelijkheid als waakhonden tegen discriminatie en helpers van Roma die het slachtoffer van discriminatie zijn35. In de strijd tegen discriminatie zal de Commissie alle middelen inzetten waartoe zij bevoegd is, waaronder inbreukprocedures. Zij zal ook grensoverschrijdende bewustmakingsactiviteiten steunen in de strijd tegen discriminatie en zigeunerhaat op lokaal niveau.
2.4. Beter toezicht en aanpassing van het beleid
Volgens het EU-kader moeten de lidstaten over robuuste controlemethodes beschikken om het resultaat van integratiemaatregelen voor de Roma te beoordelen, inclusief het maatschappelijk middenveld. Voor de periode 2014-2020 zijn output- en resultaatindicatoren voor Roma-integratie een voorwaarde voor EU-financiering. Lidstaten die de sociaaleconomische integratie van gemarginaliseerde gemeenschappen zoals de Roma als investeringsprioriteit hebben gekozen, moeten aantonen dat ze over een robuust controlemechanisme beschikken om het resultaat van door de EU gefinancierde acties te beoordelen. Er moet nu duidelijk meer werk worden gemaakt van indicatoren en controlemechanismen voor de uitvoering van nationale integratiestrategieën en het gebruik van EU-fondsen.
Er zijn enkele belangrijke stappen gezet om de nationale en Europese controle- en verslaggevingsmechanismen te consolideren. In 2012 is een werkgroep voor indicatoren voor integratie van de Roma opgericht. De coördinatie is in handen van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (FRA), met inbreng van de lidstaten en de Commissie. In de werkgroep zetelen 17 lidstaten36.
De werkgroep heeft een rapportage- en indicatorenkader opgesteld om de voortgang bij de uitvoering van de maatregelen in het kader van de aanbeveling van de Raad te meten37. Het kader moet de lidstaten een instrument verstrekken voor zelfbeoordeling en voor rapportage over de voortgang in de jaarlijkse verslaggeving, overeenkomstig de aanbeveling van de Raad. Dankzij dat model zal het nationaal en Europees toezicht op de nationale integratiestrategieën consistenter en transparanter verlopen. Niet alleen ontwikkelt en test de werkgroep het kader; zij biedt ook een forum voor de uitwisseling van kennis van en ervaring met het verzamelen van gegevens.
Voorbeelden van toezicht en gegevensverzameling
Hongarije: Het Hongaarse Bureau voor de statistiek heeft in grootschalige steekproeven vragen over etniciteit opgenomen. Die methode is getest tijdens de volkstelling van 2011. De arbeidskrachtenenquête, met 68 000 respondenten, bevatte twee vragen over etniciteit om het aantal mensen met een dubbele etnische identiteit te meten. Voor de Europese gezondheidsenquête in 2014 werd dezelfde methode gebruikt. Etniciteit kwam ook aan bod in EU-SILC38 in 2014, waarvoor 20 000 mensen werden ondervraagd. Aan de hand van deze gegevens kunnen kernresultatenindicatoren worden berekend om de uitvoering van de nationale integratiestrategieën te monitoren.
Roemenië: In november 2014 startte het Roemeens instituut voor onderzoek naar nationale minderheden een tweejarig project waarbij Roma-gemeenschappen in kaart werden gebracht voor monitoring op gemeenteniveau. Het project, dat 1 miljoen euro kost en wordt gefinancierd door de EER en het Noors financieel mechanisme voor de periode 2009-2014, richt zich op lokale Roma-gemeenschappen en besturen en het maatschappelijk middenveld. De deelname van gemeenten is een belangrijke factor. Op basis van de verzamelde gegevens zal een reeks indicatoren voor de voortgang van Roma-integratie op lokaal niveau worden opgesteld en toegepast voor resultaatgericht toezicht.
Slowakije: Een nationaal project voor het toezicht op en de evaluatie van het integratiebeleid voor Roma zal worden gefinancierd uit het operationeel programma voor de ontwikkeling van menselijk kapitaal. Het project omvat monitoring, raadpleging, gegevensverzameling, analyse en een portaalsite met informatie over de nationale integratiestrategie. Effectbeoordeling op basis van gegevensverzameling zal worden aangevuld met administratieve rapportage en externe evaluatie, onder meer door het maatschappelijk middenveld.
BG, SK en RO willen het ESF gebruiken om monitoringsystemen te ontwikkelen. De nationale bureaus voor de statistiek nemen steeds meer deel aan het opzetten van nationale monitoringmechanismen. Dat is een positieve evolutie. Uit de verslagen van groeperingen van maatschappelijke organisaties39 blijkt dat het maatschappelijke middenveld een waardevolle bijdrage kan leveren aan het toezicht op de nationale integratiestrategie. In het kader van een proefproject van het Europees Parlement zal voldoende capaciteit worden opgebouwd zodat het maatschappelijk middenveld de uitvoering van de nationale integratiestrategieën kan blijven volgen. In de landen met de grootste Roma-gemeenschappen en de acuutste problemen moet ook het effect van de beleidshervormingen worden gevolgd.
Conclusie:
Er wordt aan de nodige toezichtsmechanismen gewerkt. Vanaf 2016 biedt de aanbeveling van de Raad, als transparant controlesysteem voor integratie-inspanningen voor Roma, een kader voor het toezicht op de tenuitvoerlegging door de lidstaten, het maatschappelijk middenveld en de Commissie. De Commissie en het Bureau voor de grondrechten zullen de lidstaten ondersteunen bij de voltooiing en het gebruik van het gemeenschappelijk rapportage- en indicatorenkader voor de jaarlijkse verslaggeving over de uitvoering van de aanbeveling van de Raad. Gegevensverzameling (etnisch gedesegregeerde of sociaaleconomische proxy-gegevens) is een prioriteit. Dat zal worden ondersteund door de volgende enquête over de Roma die het FRA in verschillende landen zal houden.40
3. De situatie in de uitbreidingslanden
In het EU-kader wordt onderstreept dat de doelstellingen voor integratie van de Roma ook van toepassing zijn op de uitbreidingslanden. Volgens het uitbreidingspakket 201341 is de integratie van de Roma een fundamentele factor van/voor het toekomstige uitbreidingsbeleid. De Commissie gaf ook aan dat de integratie van de Roma intensiever zal worden aangepakt en dat die beter en gerichter zal worden gefinancierd uit het instrument voor pretoetredingssteun (IPA II). Het strengere toezicht op de uitvoering van de strategieën en actieplannen voor integratie van de Roma spitste zich toe op de beleidsdomeinen van het EU-kader en civiele documentering. In de westelijke Balkan en Servië werden weer seminars over de integratie van de Roma gehouden42. De integratie van de Roma werd opgenomen in de toetredingsonderhandelingen met Montenegro43.
Onlangs startte de Commissie de evaluatie van het IPA I ter ondersteuning van de toezegging om in het kader van IPA II (2014-2020) meer fondsen doeltreffender te gebruiken voor integratie van de Roma. Zij beoordeelt de programmering, de uitvoering, het toezicht en het algemene effect op de situatie van de Roma en doet aanbevelingen voor de toekomst. In december 2014 keurde de Commissie het IPA-meerlandenprogramma Roma-integratie 2020 goed44. Het programma voorziet in instrumenten en kennis om de toezeggingen op politiek en beleidsvlak te ondersteunen, waarbij structurele inbreng van het maatschappelijk middenveld wordt verzekerd. In oktober 2014 reikte de Commissie de Prijs voor integratie van de Roma in de westelijke Balkan en Turkije uit om aandacht te vragen voor de problemen van de Roma en het werk van ngo's. De prijs bekroont innovatieve en succesvolle projecten voor integratie van de Roma45.
4. Volgende stappen
De start van het EU-kader vond vier jaar geleden plaats. Drie jaar geleden werden de strategieën van de lidstaten ingediend en voor het eerst beoordeeld. Uit de beoordeling van de Commissie blijkt dat de (herziene) nationale strategieën voor integratie van de Roma duidelijk beter aansluiten bij de financieringsinstrumenten van de EU voor de periode 2014-2020. In verschillende lidstaten blijkt de vooruitgang ook uit de groeiende bevoegdheid van de nationale Roma-contactpunten. Die worden in toenemende mate betrokken bij de financieringsplanning en bij de besluitvorming om het gewone beleid beter af te stemmen op de integratie van de Roma. Er is wel nog behoefte aan meer geld en personeel en aan een sterker coördinerend mandaat. De omzetting van nationale strategieën in lokale actieplannen staat nog in de kinderschoenen en moet worden ondersteund door duurzame financiering, capaciteitsopbouw, de volledige betrokkenheid van lokale autoriteiten en het maatschappelijk middenveld en een grondige monitoring, zodat op plaatselijk niveau, waar de problemen zich voordoen, merkbare resultaten worden geboekt. Er moet ook dringend werk worden gemaakt van de capaciteitsopbouw van het maatschappelijk middenveld, de omzetting van formele coördinatiestructuren in doeltreffende coördinatie- en samenwerkingsmechanismen met volledige betrokkenheid van alle belanghebbenden en een hardere strijd tegen discriminatie, segregatie en zigeunerhaat, zodat alle Roma dezelfde toegang hebben tot onderwijs, werkgelegenheid, gezondheidszorg en huisvesting. Het Europees Platform voor integratie van de Roma heeft dit herhaald tijdens de bijeenkomst in maart 201546.
De Commissie spoort de lidstaten aan om de volgende maatregelen te nemen voor een tastbare en duurzame integratie van de Roma in de EU:
- nationale Romaplatformen opzetten of bestaande coördinatiestructuren omvormen om op lokaal niveau wederzijds leren te stimuleren en ervoor te zorgen dat alle belanghebbenden en Roma-gemeenschappen ruim/breed ingeschakeld worden bij de uitvoering en het toezicht;
- ten volle gebruik maken van de nieuwe instrumenten en fondsen die beschikbaar zijn in het kader van de nieuwe Europese structuur- en investeringsfondsen;
- de antidiscriminatiewetten handhaven;
- segregatie dringend bestrijden in het kader van de bredere inspanningen om diversiteit en verdraagzaamheid te stimuleren in overeenstemming met de Verklaring van Parijs;
- haatuitingen en zigeunerhaat monitoren en bestrijden;
- ten volle gebruik maken van het rapportage- en indicatorenkader voor nationaal toezicht op de uitvoering van de nationale integratiestrategie en het gebruik van de Europese structuur- en investeringsfondsen, en voor de verslaggeving aan de Commissie volgens de aanbeveling van de Raad;
- onderzoeken of succesvolle en bewezen praktijken op het eigen grondgebied kunnen worden uitgebreid zodat het effect wordt vermeerderd en een groot aantal Roma wordt bereikt;
- het bereiken van de integratiedoelstellingen voor Roma ondersteunen door een inclusieve hervorming van het reguliere beleid en duurzame nationale financiering.
1 COM(2011) 173 definitief (PB L 76/68 van 22.3.2011).
2 In overeenstemming met zijn conclusies van 29 mei 2011 vroeg de Raad Epsco de lidstaten werk te maken van 'de voorbereiding, actualisering en ontwikkeling van nationale strategieën van de lidstaten voor de integratie van de Roma dan wel van geïntegreerde pakketten beleidsmaatregelen in het kader van hun bredere beleid' (10658/11).
3 Aanbeveling van de Raad over doeltreffende maatregelen voor integratie van de Roma (PB C 378 van 14.12.2013).
4 De Commissie woonde vergaderingen bij in Bulgarije, Frankrijk, Griekenland en Tsjechië. Zij besprak verder de uitvoering van de nationale integratiestrategieën ook met Hongarije, Slowakije en Roemenië in het kader van Europa 2020-studiebezoeken en controlebezoeken met betrekking tot het gebruik van EU-financiering voor de Roma.
5 Die structurele voorwaarden werden voor het laatst behandeld in de mededeling van 2013. De mededeling van 2014 ging vooral over de vier beleidsterreinen van het EU-kader en de strijd tegen discriminatie.
6 In de tekst worden voor de lidstaten de volgende afkortingen gebruikt: AT-Oostenrijk, BE-België, BG-Bulgarije, CY-Cyprus, CZ-Tsjechië, DE-Duitsland, DK-Denemarken, EE-Estland, EL-Griekenland, ES-Spanje, FI-Finland, FR-Frankrijk, HU-Hongarije, HR-Kroatië, IE- Ierland, IT-Italië, LT-Litouwen, LU-Luxemburg, LV-Letland, MT-Malta, NL-Nederland, PL-Polen, PT-Portugal, RO-Roemenië, SE-Zweden, SI-Slovenië, SK-Slowakije UK-Verenigd Koninkrijk. In Malta wonen geen Roma/is geen Roma-gemeenschap.
7 In vier lidstaten werden de bijdragen geleverd door de Decade of Roma Inclusion Secretariat Foundation via coalities van maatschappelijke organisaties (CZ: Open Society Fund; HU: Chance for Children Foundation, Habitat for Humanity Hungary, Hungarian Women’s Lobby, Metropolitan Research Institute, Partners Hungary Foundation, Romaversitas Foundation; RO: Resource Centre for Roma Communities, Soros Foundation, Civil Society Development Foundation, Iulius Albert Rostas; SK: Centre for the Research of Ethnicity and Culture), Amalipe, ERIO, ERRC, ERTF, Eurocities, Eurodiaconia, Pavee Point Ireland, Romano Centro Austria, Asociación de Enseñantes con Gitanos, Fundación Secretariado Gitano, RSG UK en de Consejo Estatal del Pueblo Gitano. Er werd ook rekening gehouden met het werk van de Commissie tegen racisme en onverdraagzaamheid van de Raad van Europa.
8 Artikel 4, lid 1, van Verordening (EU) nr. 1303/2013 (gemeenschappelijke bepalingen).
9 http://ec.europa.eu/europe2020/making-it-happen/country-specific-recommendations/index_en.htm.
10 Tot de fondsen voor cohesiebeleid behoren het ESF, het EFRO en het Cohesiefonds. Achttien lidstaten hebben besloten om extra fondsen aan het ESF toe te wijzen, boven op de verplichte 23,1 %: AT, BG, CZ, DE, EE, EL, IE, IT, HR, HU, IT, LV, LT, PL, PT, SE, SI en SK.
11 Volgens de gemeenschappelijke basisbeginselen voor de integratie van de Roma, die de Raad in 2009 heeft vastgesteld, moet het Roma-beleid met uitdrukkelijke maar niet-exclusieve gerichtheid worden gevoerd. Dat betekent dat de Roma een doelgroep vormen, maar dat andere gemarginaliseerde groepen die in vergelijkbare sociaaleconomische omstandigheden leven, niet worden uitgesloten.
12 Leader is een door de gemeenschap gestuurde lokale ontwikkelingsmethode voor het mobiliseren en ontwikkelen van plattelandsgemeenschappen via lokale publiek-private partnerschappen (lokale actiegroepen). Het gaat erom/Er wordt mee beoogd mensen, groepen en ondernemingen op het platteland te helpen nadenken over het potentieel van hun gebied en om de uitvoering van geïntegreerde en vernieuwende strategieën voor plaatselijke ontwikkeling te bevorderen.
13 Via ESF-investeringsprioriteiten voor de Roma of EFRO-investeringsprioriteiten voor de integratie van de Roma.
14 'Thematische ex-antevoorwaarden' zijn voorwaarden voor het doeltreffend en efficiënt gebruik van structuur- en investeringsfondsen.
15 Bv. geïntegreerde stadsontwikkeling, door de gemeenschap gestuurde plaatselijke ontwikkeling en geïntegreerde territoriale investeringen.
16 Door globale subsidies wordt het voor de lidstaten gemakkelijker om het beheer en de uitvoering van onderdelen van hun programma's uit te besteden aan intermediaire instanties, waaronder ngo's, die aantoonbare ervaring op het terrein hebben. Sommige lidstaten met grote groepen Roma (bv. SK en RO) zijn van plan globale subsidies te gebruiken.
17 CZ heeft maatschappelijk uitgesloten gemeenten in kaart gebracht die voor een geïntegreerde aanpak in aanmerking komen. HR werkt aan een atlas van Roma-gemeenschappen. FR richt zich op illegale nederzettingen. HU heeft de meest achtergestelde microregio's die speciale steun krijgen in kaart gebracht, volgens een geïntegreerde aanpak waarbij simultaan op alle belangrijke beleidsterreinen wordt gemikt. SK heeft de gemeenten met de armste nederzettingen vastgesteld en zal steun in 'meeneempakketten' verlenen, volgens een geïntegreerde aanpak waarbij simultaan op alle belangrijke beleidsterreinen wordt gemikt. In IT heeft de vereniging van steden de omvang van het integratieprobleem in kaart gebracht.
18 In de landen met de grootste Roma-gemeenschappen wordt bij de volgende operationele programma's voor een meerfondsenaanpak gekozen: in SK en HU: operationele programma's voor de ontwikkeling van menselijk kapitaal; in HU: territoriale operationele programma's; in CZ en BG: operationeel programma voor onderwijs.
19 Dat wordt bevestigd in een analyse van EURoma, het leernetwerk van het ESF: 'Reinforcing Policy Learning for Roma Inclusion' http://www.euromanet.eu/about/index.html.
20 Investeren in mensen moet samengaan met investeren in infrastructuur.
21 Bevestigd in het verslag van de Roma-werkgroep van 'Eurocities'.
22 In sommige landen (bv. PL) is het nationaal Roma-contactpunt door toenemende decentralisatie minder betrokken bij de planning van EU-fondsen voor de periode 2014-2020.
23Verslag van de commissaris voor Mensenrechten van de Raad van Europa, na zijn bezoek aan Hongarije, Straatsburg, 16 december 2014, https://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?Ref=CommDH(2014)21&Language=lanEnglish&Ver=original&BackColorInternet=C3C3C3&BackColorIntranet=EDB021&BackColorLogged=F5D383.
24 2014 Global Attitude Survey, Pew Research Center, http://www.pewglobal.org/2014/05/12/chapter-4-views-of-roma-muslims-jews/.
25 In BG was de meerderheid van de bevolking tegen sociale huisvestingsprojecten voor Roma.
26 Gezamenlijk verslag inzake de tenuitvoerlegging van Richtlijn 2000/43/EG van de Raad van 29 juni 2000 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming ("richtlijn rassengelijkheid") en van Richtlijn 2000/78/EG van de Raad van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep ("richtlijn gelijke behandeling in arbeid en beroep").
27 In september 2014 startte de Commissie de eerste inbreukprocedure aangaande de discriminatie van Roma-kinderen op school (CZ). In april 2015 volgde een tweede procedure (SK).
28 Roma-enquête – Data in focus: Onderwijs: de situatie van de Roma in 11 EU-lidstaten (FRA, 2014). De vraag is gesteld of alle/vele klasgenoten Roma zijn. Aangezien de steekproef gebieden bestrijkt waar gemiddeld meer Roma wonen dan in de rest van het land, kan het aandeel van Roma-kinderen in een (kleuter)school hoger lijken. Niettemin zijn de gegevens indicatief voor een onderlinge vergelijking van de landen.
29 Verklaring over de bevordering, via het onderwijs, van burgerschap en de gemeenschappelijke waarden van vrijheid, verdraagzaamheid en non-discriminatie, vastgesteld door commissaris Navracsics en de ministers van onderwijs op 17 maart 2015. Zie https://ec.europa.eu/commission/sites/cwt/files/dp_mobilisation_europeenne_20150317.pdf
30 Roma-enquête – Data in focus: Armoede en werkgelegenheid: de situatie van de Roma in 11 EU-lidstaten (FRA, 2014).
31 Bv. FI: ondertekening van een diversiteitshandvest door een werkgeversnetwerk, test van een model dat discriminatie op de werkvloer volgt, verspreiding van informatie (handboek Zou ik een Roma in dienst nemen? ). PT: het Hoog Comité voor migratie neemt maatregelen tegen discriminatie (team van 30 trainers dat bewustmakingsacties onderneemt, website 'Racisme op het internet' waar burgers klachten over discriminatie op basis van ras kunnen indienen en opleiding en aanbevelingen voor de media over hoe om te gaan met etniciteit, migratie en religie).
32 2008/913/JBZ.
33 http://ec.europa.eu/justice/fundamental-rights/files/com_2014_27_en.pdf.
34 Sinds 1 december 2014 heeft de Commissie volledige handhavingsbevoegdheden voor kaderbesluiten, ook Kaderbesluit 2008/913/JBZ.
35 Bv.: BG, CZ, EL, FR, PL, RO, SE en UK.
36 AT, BE, BG, CZ, EL, ES, FI, FR, HR, HU, IE, IT, NL, PT, RO, SK en UK.
37 Terwijl de toezeggingen van de lidstaten krachtens de aanbeveling dienen als structuur voor het kader, dienen andere normen en toezeggingen ook als context voor de rapportage van de lidstaten zodat, als aanvulling op Roma-specifieke acties, reguliere maatregelen die een belangrijk effect op de integratie van de Roma hebben terug te vinden zijn in de resultaten. Het gaat zowel om toezeggingen krachtens de oprichtingsverdragen inzake gelijkheid, de bestrijding van maatschappelijke uitsluiting en discriminatie, het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie en de Europese antidiscriminatiewetgeving, als toezeggingen inzake onderwijs, werkgelegenheid en de bestrijding van armoede en maatschappelijke uitsluiting krachtens het Europees semester van Europa 2020.
38 EU-statistieken over inkomen en levensomstandigheden.
39 Gecoördineerd door het secretariaat van de Decade for Roma Inclusion, in de 11 lidstaten (BG, CZ, ES, HU, CR, FR, DE, IT, RO, SK en UK) waar volgens ramingen van de Raad van Europa nagenoeg 90 % van de Roma in de EU leven.
40 FRA-enquête waarvan het veldwerk in 2015 afloopt.
41 In het jaarlijkse uitbreidingspakket wordt een stand van zaken opgenomen in elke (potentiële) kandidaat-lidstaat.
42 In 2014 werden seminars voor alle belanghebbenden georganiseerd in Albanië, Montenegro en de voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië; de Stabilisatie- en Associatiesubcomités zagen erop toe dat aan de conclusies van de seminars gevolg werd gegeven.
43 Krachtens hoofdstuk 23 over 'rechterlijke macht en grondrechten' controleerde de Commissie meer dan vijftig integratiemaatregelen voor Roma die zijn opgenomen in hoofdstuk 23 van het actieplan. De Roma zijn opgenomen in het jaarlijkse voortgangsverslag op basis van gegevens van de administratie en het maatschappelijk middenveld.
44 Het zal worden uitgevoerd door de Raad voor regionale samenwerking.
45 De zeven bekroonde projecten werden vooral ingediend door basis-ngo's in uitbreidingslanden. http://europa.eu/rapid/press-release_IP-14-1064_en.htm.
46 http://ec.europa.eu/justice/events/roma-platform-2015/platformconclusions_en.htm.
NL NL