Toelichting bij COM(2017)811 - Machtiging tot onderhandelingen met Algerije over de uitwisseling van persoonsgegevens tussen Europol en de Algerijnse autoriteiten inzake zware criminaliteit en terrorisme

Dit is een beperkte versie

U kijkt naar een beperkte versie van dit dossier in de EU Monitor.

1. ACHTERGROND VAN DE AANBEVELING

In een geglobaliseerde wereld waar zware criminaliteit en terrorisme steeds transnationaler worden en meer facetten vertonen, moeten de rechtshandhavingsinstanties over alle middelen kunnen beschikken om in samenwerking met externe partners de veiligheid van hun burgers te garanderen. Met het oog daarop moet Europol persoonsgegevens kunnen uitwisselen met rechtshandhavingsinstanties van derde landen, voor zover dit noodzakelijk is om zijn taken uit te voeren.

Sinds de inwerkingtreding van Verordening (EU) 2016/794 op 1 mei 2017 1 en op grond van het Verdrag is het de verantwoordelijkheid van de Commissie om namens de Unie te onderhandelen over internationale overeenkomsten met derde landen op het gebied van de uitwisseling van persoonsgegevens met Europol. Voor zover dat noodzakelijk is om zijn taken te kunnen uitvoeren, kan Europol samenwerkingsverbanden met externe partners aangaan en onderhouden op basis van werkafspraken en administratieve afspraken die op zich niet kunnen fungeren als rechtsgrondslag voor de uitwisseling van persoonsgegevens.

Gezien de politieke strategie als uiteengezet in de Europese veiligheidsagenda 2 , de conclusies van de Raad 3 en de mondiale strategie 4 , de operationele behoeften van de rechtshandhavingsinstanties in de hele EU en de potentiële baten van nauwere samenwerking op dit gebied, acht de Commissie het noodzakelijk om op de korte termijn onderhandelingen te openen met acht landen, zoals aangegeven in het elfde verslag over de totstandbrenging van een echte en doeltreffende Veiligheidsunie 5 .

De Commissie heeft bij het bepalen van de prioritaire landen rekening gehouden met de operationele behoeften van Europol. Volgens de Europol-strategie 2016-2020 komt het Middellandse Zeegebied prioritair in aanmerking voor versterkte partnerschappen 6 . In de externe Europol-strategie 2017-2020 wordt bovendien de nadruk gelegd op de noodzaak van nauwere samenwerking tussen Europol en het Midden-Oosten/Noord-Afrika als gevolg van de bestaande terroristische dreiging en migratiegerelateerde uitdagingen 7 .

Europol heeft momenteel geen afspraken met landen in deze regio.

Deze aanbeveling betreft met name de onderhandelingen met Algerije, hoewel de samenwerking met elk land van het Midden-Oosten/Noord-Afrika moet worden bezien in de context van de hele regio. De huidige instabiliteit in de regio, meer bepaald de langdurige conflicten in Libië en de Sahel, vormt een aanzienlijke bedreiging voor de veiligheid van de EU op de lange termijn waaraan dringend het hoofd moet worden geboden. Dit is niet alleen van belang voor de doeltreffende bestrijding van het terrorisme en de daarmee samenhangende georganiseerde misdaad 8 , maar ook voor het aanpakken van migratiegerelateerde uitdagingen zoals het faciliteren van irreguliere migratie en mensenhandel. Samenwerking met plaatselijke rechtshandhavingsinstanties is van essentieel belang om deze uitdagingen aan te gaan.

1.

Politiek kader


Algerije is door zijn ligging in de Maghreb en zijn positie op regionaal niveau en binnen de Afrikaanse Unie, op strategisch gebied een belangrijk partnerland van de EU. Vanuit strategisch oogpunt is Algerije een knooppunt in het Middellandse Zeegebied en een belangrijk land voor de stabiliteit in de Sahara-Sahel-regio. Het land treedt zeer actief op tegen terrorisme op zijn eigen grondgebied.

In maart 2017 heeft de associatieraad EU-Algerije partnerschapsprioriteiten vastgesteld, waaronder de versterking van de veiligheidsdialoog. Migratie en veiligheid zijn daarbij als prioritaire thema’s aangemerkt 9 . In oktober 2017 hebben de EU en Algerije een eerste informele dialoog op hoog niveau over terrorismebestrijding en regionale veiligheid gevoerd 10 . Zij hebben daarbij aangegeven verder werk te willen maken van de mogelijkheden om de bilaterale samenwerking op het gebied van veiligheid en terrorismebestrijding naar een hoger niveau te tillen. Er werden in het bijzonder cruciale gebieden geïdentificeerd waarop samenwerking zeer gunstig zou zijn. Het gaat daarbij om deradicalisering, samenwerking tussen Europol en Algerije, de bestrijding van georganiseerde misdaad (met inbegrip van de illegale handel in vuurwapens en cybercriminaliteit), de bestrijding van terrorismefinanciering en forensisch onderzoek.

Algerije en de EU nemen deel aan het mondiaal forum terrorismebestrijding. Bovendien is een van de door de EU gefinancierde regionale CBRN-kenniscentra in Algiers gevestigd.

2.

Operationele behoeften


Volgens de beschikbare gegevens voor SOCTA 2017 11 en TE-SAT 2017 12 , de bovengenoemde besprekingen en de interne expertise van Europol is samenwerking met Algerije noodzakelijk, met name om het hoofd te bieden aan de volgende vormen van criminaliteit:

Terrorisme: terreurgroepen in de regio (met inbegrip van Libië en de Sahel) vormen een bedreiging voor Algerije en de EU. Nauwere samenwerking, onder meer in de vorm van uitwisseling van persoonsgegevens, levert niet alleen een beter beeld van de dreiging en van nieuwe trends op, maar is tevens noodzakelijk om het fenomeen van de buitenlandse terroristische strijders aan te pakken (onder meer met betrekking tot verdachten met twee nationaliteiten of met twee legale verblijfplaatsen) en om reizen met terroristisch oogmerk en misbruik van het internet door terroristen, alsook terrorismefinanciering en de band tussen die financiering en de georganiseerde misdaad doeltreffend op te sporen, te voorkomen en te vervolgen.

Migrantensmokkel: er vindt georganiseerde migrantensmokkel plaats in Algerije en irreguliere migranten blijven proberen om via Algerije de EU te bereiken. Voorts blijft er ook het risico bestaan dat irreguliere migranten via Algerije naar Libië proberen te reizen. Samenwerking met de Algerijnse autoriteiten zou ook van belang zijn voor het aanpakken van fraude met documenten, een vorm van criminaliteit die verband houdt met migrantensmokkel.

Illegale handel in vuurwapens: de aanhoudende instabiliteit in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, en met name de conflicten in Libië en Syrië, zorgen voor een forse toename van de handel in vuurwapens in de regio. Zowel op de korte als op de lange termijn wordt de veiligheid hierdoor bedreigd. Algerije bevindt zich ook op de natuurlijke route naar en van de Sahel. Controle van de Algerijnse grens is derhalve van strategisch belang om de stroom van illegale vuurwapens naar de buurlanden van Algerije in te perken en de illegale invoer in de EU via containerschepen, veerboten en kleinere vaartuigen over de Middellandse Zee te voorkomen.

Drugshandel: de regio Midden-Oosten/Noord-Afrika is een belangrijke bron, doorvoerroute en verbruiker als het gaat om drugs. Met een vaste klantenbasis in het noorden, de Sahel-smokkelroute in het zuiden en de heroïneroute van oost naar west beïnvloedt de regio het drugsgebruik en de drugsproductie – en ondervindt zij er de negatieve invloed van.

Sinds 2000 zijn in Algerije al grote hoeveelheden cannabishars in beslag genomen. In 2016 is in Algerije een gezamenlijke luchthaventaskforce opgezet in het kader van het door de EU gefinancierde cocaïnerouteprogramma (onderdeel AIRCOP).

2. JURIDISCHE ELEMENTEN VAN DE AANBEVELING

Verordening (EU) 2016/794 betreffende het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) voorziet in een rechtskader voor Europol, met name wat betreft doelstellingen, taken, bevoegdheden, waarborgen voor gegevensbescherming en samenwerking met externe partners.

Deze aanbeveling is in overeenstemming met de bepalingen van de Europol-verordening.

Het doel van deze aanbeveling is dat de Commissie door de Raad wordt gemachtigd om namens de EU te onderhandelen over de toekomstige overeenkomst. Artikel 218, leden 3 en 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) is de rechtsgrondslag op basis waarvan de Raad machtiging verleent voor het openen van onderhandelingen.

Overeenkomstig artikel 218 VWEU wordt de Commissie aangewezen als de onderhandelaar van de Unie voor de overeenkomst tussen de Europese Unie en de Democratische Volksrepubliek Algerije over de uitwisseling van persoonsgegevens tussen Europol en de Algerijnse autoriteiten die bevoegd zijn voor de bestrijding van zware criminaliteit en terrorisme.

3.

Aanbeveling voor een


BESLUIT VAN DE RAAD

houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en de Democratische Volksrepubliek Algerije op het gebied van de uitwisseling van persoonsgegevens tussen het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en de Algerijnse autoriteiten die bevoegd zijn voor de bestrijding van zware criminaliteit en terrorisme

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 218, leden 3 en 4,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,


Overwegende hetgeen volgt:


Verordening (EU) 2016/794 van het Europees Parlement en de Raad 13 is op 11 mei 2016 vastgesteld en is sinds 1 mei 2017 van toepassing.

Bij die verordening, met name artikel 25, zijn de regels vastgesteld voor de overdracht van persoonsgegevens door het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) aan derde landen en internationale organisaties. Europol mag persoonsgegevens aan een autoriteit van een derde land overdragen op basis van een op grond van artikel 218 VWEU gesloten internationale overeenkomst tussen de Unie en dat derde land, waarin passende waarborgen zijn opgenomen betreffende de bescherming van de privacy en de grondrechten en fundamentele vrijheden van burgers.

Er moeten onderhandelingen worden geopend met het oog op de sluiting van een dergelijke overeenkomst tussen de Europese Unie en de Democratische Volksrepubliek Algerije.

Deze overeenkomst moet de grondrechten eerbiedigen en de beginselen in acht nemen die in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie zijn neergelegd, inzonderheid het recht op eerbiediging van het privéleven en van het familie- en gezinsleven, conform artikel 7 van het Handvest, het recht op de bescherming van persoonsgegevens, conform artikel 8 van het Handvest, en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een onpartijdig gerecht, conform artikel 47 van het Handvest. De overeenkomst dient te worden toegepast overeenkomstig die rechten en beginselen,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

4.

Artikel 1


De Commissie wordt hierbij gemachtigd om namens de Unie te onderhandelen over een overeenkomst tussen de Europese Unie en de Democratische Volksrepubliek Algerije op het gebied van de uitwisseling van persoonsgegevens tussen het Agentschap van de Europese Unie voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol) en de Algerijnse autoriteiten die bevoegd zijn voor de bestrijding van zware criminaliteit en terrorisme.

5.

Artikel 2


De onderhandelingsrichtsnoeren zijn opgenomen in de bijlage.

6.

Artikel 3


De onderhandelingen worden gevoerd in overleg met [door de Raad in te voegen naam van het speciale comité].

7.

Artikel 4


Dit besluit is gericht tot de Commissie.

Gedaan te Brussel,

8.

Voor de Raad


De voorzitter

(1) Verordening (EU) 2016/794 van 11 mei 2016 (PB L 135 van 24.5.2016, blz. 53).
(2) COM(2015) 185 final.
(3) Document 10384/17 van de Raad van 19 juni 2017.
(4) "Gedeelde visie, gemeenschappelijke actie: Een sterker Europa – Een mondiale strategie van de Europese Unie voor buitenlands en veiligheidsbeleid", europa.eu/globalstrategy/en .
(5) COM(2017) 608 final.
(6) Europol-strategie 2016-2020, goedgekeurd door de raad van bestuur van Europol op 1 december 2015, www.europol.europa.eu/publications-documents">https://www.europol.europa.eu/publications-documents .
(7) Externe Europol-strategie 2017-2020, goedgekeurd door de raad van bestuur van Europol op 13 december 2016, EDOC#865852v3.
(8) Europol noemt in dit verband de illegale handel in vuurwapens, drugshandel, financiële criminaliteit zoals witwassen, en cybercriminaliteit in de regio.
(9) www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases">www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases
(10) https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/34285/node/34285_en
(11) www.europol.europa.eu/socta/2017/">https://www.europol.europa.eu/socta/2017/
(12) www.europol.europa.eu/sites/default/files">https://www.europol.europa.eu/sites/default/files
(13) Verordening (EU) 2016/794 van 11 mei 2016 (PB L 135 van 24.5.2016, blz. 53).